وتیور در شیرابه
توانایی آبیاری وتیور شیرابه زباله
وتیور روی دیواره1
وتیور روی دیواره2
وتیور روی دیواره3
وتیور روی دیواره4
وتیور روی دیواره5
وتیور روی دیواره6
وتیور در اراضی لسی
vetivertical
'گیاه پالایی ریشه
تثبیت دامنه لغزشی کانال آبرسانی سد سنگر - رشت
sss

وقوع پدیده ریزگرد و چگونگی مقابله با آن:

 
وقوع پدیده ریزگرد و چگونگی مقابله با آن:وقوع پدیده ریزگرد و چگونگی مقابله با آن:

به نام خدا

 

وقوع پدیده ریزگرد و چگونگی مقابله با آن:

با عنایت به اینکه اینجانب در دهه 50 و 60 به مدت 7 سال در خوزستان در امر تثبیت شن های روان به روش مالچ های نفتی و بیولوژیک در مناطق مختلف مانند، گمبوعیه، مشرحات، الباجی، البراویه، دب حردان، و بطور کلی از میش داغ که محل ورور شن های روان خوزستان می باشد تا ایستگاه حمید فعالت داشته ام بنابراین نظر خود را به شرح زیر در خصوص چگونگی کاهش ریزگردها و هجوم شن های روان به شرح زیر اعلام می دارم:

منشا ریزگرد:

عبارتند از  کشورهای عراق، سوریه  و عربستان به عنوان منشا خارجی اصلی جدا از ریزگردهایی که از شمال آفریقا وارد ایران می شوند و هورالعظیم و دریاچه شادگان  و نقاط سیل گیر که در گذشته محل ذخیره آب بوده اند در خوزستان به عنوان منشا داخلی.

دلایل ریزگردهای خارجی و داخلی:

1-    احداث سد آتاترک بر روی رودخانه فرات توسط ترکیه در قالب پروژه آناتولی (GAP) در سال 1994 .  قابل ذکر است تا سال 2005 برای ایجاد سد بر روی رودخانه های مشترک محدودیتی وجود نداشت و از سال 2005 سازمان ملل قوانینی را به تصویب رساند و در سال 2008 اجرایی گردید. بنا بر این ترکیه بدون هیچ مجوزی از مراجع بین المللی اقدام به ایجاد سد آتاترک با حجم مخزن بالغ بر 7/48 میلیارد مترمکعب نمود. که کشور ترکیه می بایست 500 متر مکعب در ثانیه آب را آزاد می کرد که این حجم را به 300 مترمکعب تقلیل داده است .

2-    کشور های سوریه و عراق نیز  با احداث سدهای الاسد و موصل(صدام) بر روی رودخانه دجله از حرکت آب جلوگیری کرده اند.

3-    ایجاد سد برروی رودخانه کرخه به حجم 7 میلیون مترمکعب که در نتیجه باعث خشک شدن هورالعظیم،  دریاچه شادگان و  اراضی سیل پذیر گردیده است.

 

پیامدها:

ریزگردهای عراق: سیلاب هایی که از رودخانه های دجله و فرات همه ساله به دشت های عراق سرازیر می شد منجر به تشکیل 75000 هکتار خور می گردید و بادی که از روی آن خورها با درصد ی رطوبت وارد خوزستان می شد . هم اکنون این 750000 هکتار خور به 50000 هکتار تقلیل یافته است و ریزگردها از رسوبات قرن ها که برجای مانده در حال حرکت می باشند.

ریزگردهای عربستان :

 بعد از تحریم نفتی دهه 1970 سعودی ها دریافتند که در خطر تحریم غلات قراردارند و بنابراین تصمیم گرفتند برای تولید غله یارانه بپردازند تا از نظر محصول گندم و جو که غذا و علوف اصلی آنها می باشد خودکفا گردند. تولید غله این کشور در سال 1980 به 260 هزار تن بالغ می شد و با افزایس سالانه طی 14 سال بعدی( که در نتیجه غیر واقعب خرید به میزان هر بوشل معادل 24 دلار یعنی 6 برابر قیمت جهانی بود). تولید غله در سال 1994 به مرز 5 میلیون تن رسید که افزایشی حدود 20 برابر بود( دو سال بعد که یارانه ها قطع شده بود تولید گندم به نصف رسید) در این مرحله آبخوان مزبور تقریبا تخلیه شده بود و این امر نشان داد که پرداخت یارانه کار بیهوده ای بوده است. در حالی که مقدار پمپاژ آب به شدت کم می شد، که برای مقابله با این وضعیت پرداخت یارانه قطه شد. در دو سال بعد تولید به کمتر از نصف رسید و این کشور مجددا برای تامین نیازهای جمعیت سریع الرشد خود به واردات روی آورد هر چند که موارد مشابه چنین کاهش سریع در آبیاری به علت بهره برداری بیش از حد احتمالا معدود است ولی تجربه عربستان نشانه ای از خطر افت آبیاری و تولید کشاورزی  است که در مسیر آینده مناطقی که آبخوان های آنها تخلیه شده کمین کرده است. بنابراین منشا دوم، اراضی کشاورزی رها شده عربستان می باشد.

راهکار:

راهکارهای داخلی عبارتند از:

1-    آزاد سازی بخشی از آب کرخه به منظور تجدید حیات هورالعظیم.

2-    تثبیت شن های روان به روش بیولوژیک و مالچ های نفتی . قابل ذکر است که مالچ های نفتی در ریزگردها تاثیرنخواهد داشت  و باعث توقف انتشار آن نمی گردد.

3-    ایجاد بادشکن با گیاه وتیور در اطراف اراضی زراعی با توجه به اینکه وتیور یک گیاه غیر مهاجم بوده و قطر یقه آن 30 سانتیمتر و ریشه آن افشان و قطر ریشه از 50 سانتیمتر تجاوز نمی کند و ارتفاه آن در خوزستان به 3 متر می رسد با توجه به اینکه هر متر باد شکن 10 متر را از تاثیر حرکت شن حفظ می کند بنابراین با ارتفاع 3 متر هر ردیف تا 30 متر را پوشش می دهد. البته برای بادهایی با سرعت بطور متوط 60 کیلومتر در ساعت و کاشت آن در اطراف هورالعظیم و کانال های زهکش و در مناطقی که سطح آب زیرزمینی در آنها بالا می باشد.

4-    کاشت گیاهانی مانند گز، استبرق، پانیکوم، تاغ، پنی زتوم، کهور و در محدوده های خاص کاشت اکالیپتوس جهت تثبیت شن های روان به روش مالچ های نفتی یا بیولوژیک امکان پذیر می باشد. به عنوان مثال در مناطق گمبوعه، الباجی و ...

راهکار برای مناطق خارج از مرز:

1-    تعامل با کشور ترکیه به منظور آزادسازی بخشی از آب سد آتاترک در قبال دادن امتازاتی به ترکیه زیرا که کشور ترکیه اظهار می نماید که کشورهای همسایه منابع نفتی دارند و من منابع آبی. کشورهای نفتی مگر منابع نفتی خود را به اشتراک می گذارند که من منابع آبی را با آنها به اشتراک گذارم.

که این موضوع با دخالت سازمان ملل و کشورهای دیگر مانند ایران، عراق، سوریه، اردن و عربستان و تجدید خورها قابل پیگیری می باشد. قابل ذکر است گه بخشی از اراضی کشاورزی عراق در زمان جنگ رها شده است که آنها هم بی تاثیر نمی باشند.

2-     در رابطه با ریزگردهای عربستان چیزی به نظر اینجانب نمی رسد دوستان و کارشناسان عزیز چنانچه راهکاری برای عربستان به نظرشان می رسد ارائه فرمایند.

 

                                             با تشکر جمشید ثابتان فدایی

                                        نایب رئیس انجمن ایرانی ترویج و توسعه گیاه وتیور

تاريخ تنظيم: چهارشنبه 6 اسفند ماه 1393